Stress

Stress is een fysieke reactie op externe prikkels. Je bent gespannen door dingen die rondom je gebeuren. Er bestaat zowel positieve als negatieve stress. Positieve stress is nuttig en helpt je om beter te presteren. De spanning is dan tijdelijk en ze helpt je je aandacht te focussen. Nadat de oorzaak van de stress verdwijnt, verdwijnt ook de spanning weer. Je lichaam komt dan opnieuw tot rust.

Bij negatieve stress is je concentratievermogen net minder. De lichamelijke effecten van negatieve stress duren langer en hebben een negatieve invloed op je centrale en autonome zenuwstelsel. Negatieve stress is doorgaans het gevolg van een negatieve prikkel die ervoor zorgt dat je draaglast groter wordt dan je draagkracht. Je raakt uit evenwicht. Dit veroorzaakt een fysieke reactie, want je lichaam maakt als noodreactie een aantal stoffen aan die meetbaar zijn in je urine en je bloed.

Bij stress is er dus sprake van twee componenten:

De oorzaak van de stress, de reden dat je draaglast vergroot wordt. Dit kan een emotionele gebeurtenis, een vraag of verwachting van iemand uit je omgeving, een doel dat je jezelf stelt, … zijn.

Je draagkracht: wat je zelf aankan, de steun die je ontvangt van de mensen rondom je…

Wanneer de balans naar één kant overhelt, veroorzaakt dit stress.

Er zijn twee soorten stress: acute stress en posttraumatische stress. Acute stress komt het meest voor. Iedereen maakt dit meerdere keren in zijn leven mee. Het is een kortdurende spanning ten gevolge van een stressvolle gebeurtenis. Posttraumatische stress is het gevolg van een zeer ingrijpende gebeurtenis en de symptomen uitten zich pas na het eindigen van de gebeurtenis. Vaak is dit zelfs pas maanden later.

Wanneer meerdere periodes van acute stress elkaar opvolgen, krijgt je lichaam niet de kans om tussenin volledig te herstellen en tot rust te komen. Hierdoor kun je last krijgen van chronische stress. Je immuunsysteem verzwakt, neuronen in de hippocampus raken beschadigd en er ontwikkelen zich geheugenproblemen. Bovendien kan chronische stress leiden tot ernstigere aandoeningen zoals een burn-out of een depressie.

Symptomen

De symptomen van stress hebben een signaalfunctie. Ze geven aan dat je lichaam onder te veel spanning staat. Nochtans uitten de meeste klachten zich pas tijdens momenten van ontspanning. Als je even niet onder spanning staat, is je lichaam pas in staat om je duidelijk te maken dat je gewoonlijk onder stress staat.

Emotionele en verstandelijke symptomen:

Overdreven waakzaamheid

Verstrooidheid

Concentratieproblemen

Vijandigheid

Gevoelens van onmacht

Onzekerheid

Vergeetachtigheid

Frustratie

Piekeren

Angst

Besluiteloosheid

Snel emotioneel reageren

Nervositeit

Je opgejaagd of onrustig voelen

Gespannen gevoel

Irritatie

Snel huilen

Pessimistisch denken

Depressie

 

Lichamelijke symptomen:

Trillen

Duizeligheid

Hoge bloeddruk

Versnelde hartslag of hartkloppingen

Oppervlakkige ademhaling

Maag- en darmproblemen

Hoofdpijn

Slaapproblemen

Spierpijn

Pijn of een drukkend gevoel op de borstkas

(Over)vermoeidheid

Veranderde eetlust

Verminderde weerstand

Dit uit zich bijvoorbeeld in koortsblaasjes.

Minder snel genezen van kwaaltjes

Zenuwtrekjes

 

Veranderingen in gedrag:

Huilbuien

Steeds willen slapen

Geen activiteiten meer ondernemen

Je sociale contacten verwaarlozen

Jezelf verwaarlozen

Geen zin meer hebben in geslachtsgemeenschap

Futloosheid

Klagen en zuchten

Fouten maken

Impulsief reageren

Snel uitvliegen of boos worden

Jachtig gedrag

Je niet meer kunnen ontspannen

Veranderende eetlust

Meer roken, alcohol drinken of medicatie gebruiken

Behandeling

Stressmanagement

Via stressmanagement leer je coping strategieën. Je leert beter omgaan met situaties die stress veroorzaken, je leert gedrag aan dat de stress doet verminderen, je leert je eigen grenzen aangeven en je leert om steun te vragen van je omgeving. Pas als je je eigen draaglast en draagkracht volledig kent, kun je ze leren beïnvloeden. Bij een positieve beïnvloeding ervan zal je balans in evenwicht blijven. Voorbeelden van positieve beïnvloedingen zijn:

Leren ‘nee’ zeggen.

Je eigen grenzen kennen en respecteren.

Durven hulp vragen aan mensen rondom je.

Anders leren reageren op stressvolle situaties: je eigen gevoelens erbij veranderen.

Leren hoe je een stresserende situatie kunt veranderen in een minder stresserende situatie.

Je eigen gedrag bekijken door de ogen van iemand anders: stel je jezelf realistische doelen?

Dagelijks minstens een kwartier ontspannen: onderneem een activiteit waarbij je tot rust komt, iets waar je van geniet.

Zoek een hobby of sport die als positieve uitlaatklep voor je spanningen kan dienen.

Maak een taken- en prioriteitenlijstje. Dit neemt meteen een deel van de spanning weg omdat je overzicht creëert.

Praat of schrijf over je gevoelens. Een luisterend oor kan wonderen doen.

Draag zorg voor jezelf: eet gezond, beweeg voldoende, neem een goede nachtrust, heb gevoel voor humor, drink beperkt alcohol en cafeïne, probeer niet te roken en gebruik geen medicatie zonder doktersvoorschrift.

ABC-model

Het is een manier om je stress te verlagen, net zoals stressmanagement.

A =  Aanleiding wijzigen

Probeer de oorzaak van je stress te veranderen of weg te nemen als dit kan.

B = Beleving wijzigen

Denk positief, ‘helpende gedachten’ brengen je verder dan ‘ik kan dit niet…’-gedachten. Noteer voor jezelf je negatieve gedachten en ga op zoek naar positieve tegenhangers. Wanneer je onder spanning staat, denk dan heel bewust na en gebruik de positieve gedachten die je eerder voor jezelf geformuleerd hebt.

C = Consequentie wijzigen

Door je eigen lichamelijke gevoelens bij stress aan te pakken, zal de spanning ook dalen. Je kunt je lichamelijke en emotionele gewaarwordingen veranderen via beweging, ontspanningsoefeningen, yoga, buikademhaling, meditatie, mindfulness, een saunabezoek, een natuurwandeling… Ga op zoek naar de techniek die het best werkt voor jou en probeer deze dagelijks vijftien minuten toe te passen. Zo krijgt de spanning geen kans om zich op te bouwen in je lichaam.

Medicijnen

Gebruik enkel medicijnen onder doktersbegeleiding!

Loading...