Nierstenen

Nierstenen of nefrolithiasis zijn geen echte stenen, maar kristallen. Deze kristallen vormen zich in je nierbekken of nierkelk wanneer onoplosbare kristallen uit je urine samenklonteren. Verschillende stoffen uit je urine kunnen kristalliseren, maar in 80% van de gevallen gaat het over calciumfosfaat of oxalaat. Urinezuur is een derde mogelijk kristal dat regelmatig een niersteen vormt.

Nierstenen groeien naarmate er zich meer kristallen vasthechten aan het gevormde ‘steentje’. Ze kunnen dus zo klein zijn als een zandkorrel of zo groot als een pingpong bal.

Iets minder dan 10% van de mensen heeft ooit last van een niersteen, opvallend is dat meer dan dubbel zo veel mannen als vrouwen er last van hebben. Wanneer je het eenmaal gehad hebt, is de kans wel 70% dat je opnieuw een niersteen krijgt. Daarom wordt het aangeraden om preventief dagelijks twee tot drie liter water te drinken. Een te lage vochtopname is namelijk de voornaamste oorzaak van de vorming van nierstenen. Je urine is dan zo geconcentreerd, dat er zich veel meer afvalstoffen in opstapelen.

Wanneer een niersteen losgeraakt uit je nier en in je ureter terecht komt, zijn er twee mogelijkheden. In het beste geval is de steen erg klein, kleiner dan 5 mm en stroomt hij samen met de urine uit je lichaam. Wanneer je hem niet spontaan uitplast, kan hij vast komen te zitten in je ureter. Op dat moment beginnen de symptomen.

Je ureter is de leiding tussen je nier en blaas. Via deze weg wordt je urine van je nier naar je blaas geleid zodat je hem kan uitplassen. Wanneer een niersteen de ureter blokkeert, kan je urine niet meer door. Je urine gaat zich dan opstapelen in je nierbekken en de ureter, waardoor de druk in je nier toeneemt. Vervolgens zal je nier uitzetten. Dit alles doet erg pijn. De pijnlijke krampen die hierdoor veroorzaakt worden, noemt men nierkoliek.

Grote nierstenen geven vaak geen symptomen. Zij zijn komen niet in de ureter terecht en blokkeren dan ook niets. Toch moeten ook grote nierstenen verwijderd worden. Ze zijn namelijk een broeihaard voor bacteriën die urineweginfecties uitlokken.

Symptomen

Pijn aan één kant van je lichaam

Een zeer hevige pijn die vaak plots komt opzetten, maar soms ook langzaamaan toeneemt. De pijn komt in golven, het voelt aan als krampen. Telkens wanneer de niersteen beweegt of als de ureter samentrekt in een poging de niersteen verder te duwen, neemt de koliekpijn toe. Elke nierkoliek duurt 20 tot 60 minuten.

Typisch voor een niercrisis is dat de pijn aan één kant van je lichaam is, aan de kant van de aangetaste nier. Je kunt pijn voelen in je rug, lendenen, buik of lies. Vaak straalt de pijn ook uit naar je flank en geslachtsorganen.

Tijdens een acute niercrisis weten mensen geen blijf met zichzelf. Ze veranderen constant van houding in de hoop zo de pijn te kunnen verlichten. Dit noemt men bewegingsdrang.

Vanaf dat de steen in je blaas zit, verdwijnt de pijn meestal. Je kunt dan zonder het zelf te merken de steen of het steengruis uitdrijven in de uren of dagen erna.

Bloed in je urine

Hematurie of bloed in je urine komt bij bijna iedere niercrisis voor. Het bloed is wel niet altijd zichtbaar omdat het zo weinig is, soms kan het enkel via een microscopisch onderzoek gedetecteerd worden. Wanneer de niersteen zich een weg baant doorheen je ureter kwetst hij de wanden van je ureter. Dit veroorzaakt het bloedverlies.

Pijn bij het plassen

Het gevoel hebben te moeten plassen

Minder urine

Dit kan ook komen doordat je minder drinkt, omdat je weet dat plassen pijnlijk is.

Nausea of braken

Nausea is een overgeefneiging. Je hebt dan het gevoel te moeten overgeven , maar moet niet effectief braken. Je bent enkel misselijk. Andere mensen moeten dan weer wel effectief braken.

Transpireren

Een niercrisis veroorzaakt geen koorts, maar je kan wel een verhoogde temperatuur hebben. Hierdoor zal je meer transpireren.

Wanneer je temperatuur boven de 38°C komt, heb je waarschijnlijk een infectie. Contacteer dan onmiddellijk je dokter om beschadiging van je nieren te voorkomen. Een urosepsis kan zelfs levensgevaarlijk zijn.

Opgezwollen buik

Behandeling

Veel drinken

Hoe meer je drinkt, hoe meer je plast. Je zal zo sneller en gemakkelijker de niersteen uitplassen.

Warm bad of douche

Wanneer je geen geneesmiddelen bij de hand hebt, kan warm water ook verlichting bieden.

Medicijnen

Pijnstillers en krampwerende geneesmiddelen kunnen je helpen de dagen door te komen totdat je lichaam de steen zelf uitdrijft. Ze helpen je spieren in de ureter om te ontspannen. Ook ontstekingswerende geneesmiddelen worden regelmatig door de arts voorgeschreven. 80% van de mensen kan zelf de niersteen uitplassen. Bij de resterende 20% is een andere behandeling en een korte hospitalisatie nodig.

Niersteenvergruizer

 

De niersteenvergruizer of lithotripsie is de minst invasieve behandeling op medicijnen na. Je gaat op de vergruizer liggen en via X-stralen of geluidsgolven wordt je niersteen gelokaliseerd. Daarna worden er duizenden schokgolven op de niersteen afgevuurd. Deze golven gaan door je huid heen en lossen hun energie in de steen. Door al deze schokgolven zal de niersteen in kleine fragmenten breken die je kan uitplassen. Helaas werkt deze behandeling niet altijd. Vooral bij meerdere stenen, grote stenen, harde stenen of onregelmatige stenen mislukt het vergruizen vaak. Wanneer het vergruizen niet gelukt is, zal men dit meestal nogmaals proberen. Pas als de behandeling dan weer geen succes had, kiest men voor een andere techniek.

Deze behandeling gebeurt zonder verdoving. Telkens je een schokgolf krijgt, heb je het gevoel dat er iemand een rekje op je huid schiet. Het is geen aangenaam gevoel, maar wel draaglijk.

Chemolyse

Soms probeert men de steen op te lossen door de zuurtegraad te verhogen. Dit werkt goed bij nierstenen die uit kristallen van urinezuur zijn opgebouwd.

Retrograde ureteroscopie

Een scoop wordt via je urinebuis ingebracht en gaat door je blaas en je ureter tot aan je nier. Een kleine steen wordt met behulp van een pincet meteen verwijderd, een grote steen wordt verbrijzeld met lasterstralen. Deze techniek wordt vooral toegepast wanneer de niersteen laag in je urineleider zit.

Percutane niersteen operatie

Een heelkundige ingreep wordt enkel toegepast als de andere behandeling niet gewerkt hebben, bij een erg grote steen of bij een infectie. Een endoscoop wordt dan via je huid in je nierbekken ingebracht. Men zal net zoals bij een retrograde ureteroscopie de steen meteen verwijderen of eerst verbrijzelen en dan de stukjes verwijderen. Je hoeft na deze ingreep geen steen of gruis meer uit te plassen.