Hyperventilatie

Hyperventilatie betekent letterlijk ‘te veel  ademen’. Het is een instinctieve lichamelijke reactie op gevaar waarbij je lichaam zich klaarmaakt om te vechten of vluchten. Aangezien er geen reëel gevaar is, zal er geen zware fysieke inspanning nodig zijn. Je hersenen reageren echter alsof die fysieke inspanning wel zal gebeuren en je zal meer koolstofdioxide (CO2)  beginnen uitademen dan je lichaam produceert. Hierdoor krijg je al snel een tekort aan koolstofdioxide. Bij hyperventilatie is er dus geen gebrek aan zuurstof, maar aan CO2.

Wanneer je hyperventileert ga je dieper of sneller ademen. Dit heeft twee gevolgen: er komt meer zuurstof in je bloed en je ademt meer koolstofdioxide uit.

Al bij een kleine daling van CO2 wordt de zuurstoftoevoer naar je hersenen drastisch verminderd. Dit veroorzaakt vele symptomen. Ook de zuurtegraad van je bloed verandert direct, wat op zich weer andere symptomen veroorzaakt.

Er zijn twee soorten van hyperventilatie:

Acute hyperventilatie is het best gekend. Toch komen deze aanvallen bij slechts 10% van de hyperventilanten voor.

Chronische hyperventilatie komt bij 90% van de mensen die aan hyperventilatie lijden voor. Veel mensen weten echter niet dat ze deze aandoening hebben, doordat de symptomen zo vaag zijn. Wanneer je aan chronische hyperventilatie lijdt, ga je meerdere keren per dag oppervlakkig en versneld ademen. Deze mensen ademen meestal hoog in de borstkas.

Beide vormen van hyperventilatie zijn ongevaarlijk. Een aanval gaat vanzelf over, maar veroorzaakt meestal wel een paniekreactie. Meestal is het na tien minuten voorbij en je houdt er geen blijvende schade aan over. Bij chronische hyperventilatie is je levenskwaliteit wel lager, doordat je je constant slecht en gespannen voelt ten gevolge van de vage symptomen.

Door de gevoelens van paniek ontstaat vaak een vicieuze cirkel waarbij er een nieuwe aanval optreedt, veroorzaakt door de angst ervoor. De behandeling van hyperventilatie zal dus voor een groot deel uit preventie bestaan.

Symptomen van acute hyperventilatie

Benauwdheid

Hartkloppingen

Pijn in je borstkas

Kortademigheid

Duizeligheid

Transpireren of een klam gevoel

Tintelingen in armen en benen

Slappe knieën

Een licht gevoel in je hoofd

Droge mond

Paniek

Bang zijn om flauw te vallen

Dit zal niet gebeuren, maar het voelt wel zo aan.

Gespannen gevoel in je bovenbuik

Overgevoeligheid voor prikkels uit je omgeving

Symptomen van chronische hyperventilatie

Hartkloppingen en een versneld hartritme

Dit komt door veranderingen in je cardiovasculair systeem.

Pijnlijke steken in je borst

Duizeligheid

Tintelingen in handen, voeten en aangezicht

Een licht gevoel in je hoofd

Droge mond

Paniek en angst

Een onrustig gevoel

Rug- en buikpijn

Vermoeidheid

Hoofdpijn

Slaapproblemen

Koude handen

Dit komt ook door veranderingen in je cardiovasculair systeem.

Opgeblazen gevoel

Doordat je tussendoor veel lucht hapt.

Maag- en darmklachten

Doordat je veel lucht hapt, kun je last krijgen van spijsverteringsproblemen of een spastische darm.

Wazig zien

Oorsuizen

Ook wel tinnitus genoemd.

Het gevoel onder een stolp te leven

Zo omschrijven patiënten zelf hun gevoel.

Geheugenproblemen

Concentratiestoornissen

Veelvuldig zuchten en geeuwen

Kramp in je vingers in strekstand

Het gevoel een krop in de keel te hebben

Door het veelvuldig ademen droogt je slijmvlies uit. Dit irriteert je keel, wat ook de volgende symptomen verklaart:

Keelpijn

Hese stem

Droge keel

Behandeling

Het onder controle krijgen van een acute aanval:

Vertraagd uitademen

Zo blijft de CO2 langer in je longen.

Adem bewust rustig

Hou je adem zo lang mogelijk in, adem vervolgens uit. Herhaal deze oefening tot je ademhaling tot rust komt.

Of tel tijdens het ademen: drie tellen inademen, zes tellen uitademen.

Zoek afleiding

Als je afgeleid bent, denk je niet meer aan de oorzaak van de hyperventilatieaanval en wordt je automatisch rustiger. De spanning verdwijnt en je ademhaling komt ook mee tot rust.

Zing een liedje of lees hardop

Je ademt dan automatisch correcter en bent afgeleid.

Stel jezelf gerust of laat je gerust stellen door iemand in je omgeving

Een aanval is vervelend, maar niet schadelijk. Hij zal ook vanzelf weer stoppen na tien minuten.

Beweeg: loop, maak kniebuigingen…

Door lichaamsbeweging versnel je je zuurstofverbranding. Het voorkomt op zijn minst dat je aanval erger wordt.

Uitgeademde lucht opnieuw inademen

Dit is een noodoplossing die bovendien gevaarlijk kan zijn. Soms lijkt het alsof iemand hyperventileert, terwijl hij symptomen van een andere aandoening vertoont. In dat geval kan het net erg gevaarlijk of zelfs dodelijk zijn om je koolstofdioxide opnieuw in te ademen.

Een hyperventilatieaanval kan gestopt worden door twee minuten in een zak te ademen, door een kommetje te vormen met je handen en dat voor je mond te houden of door te ademen door een stuk tuinslang van een halve meter. Uit onderzoek is gebleken dat mensen die dachten door zo’n systeem te ademen en mensen die er effectief door ademden beiden tot rust kwamen en weer normaal ademden. Het is dus niet zozeer het gesloten systeem, als wel het gedacht dat er een hulmiddel is dat effectief is. Daarom wordt het ‘zaksysteem’ ook niet meer aangeraden door artsen.

Het voorkomen van een nieuwe aanval:

Krijg grip op de onderliggende oorzaak, bijvoorbeeld via psychotherapie of ontspanningsoefeningen.

Werk aan je ademhalingspatroon.

Een fysiotherapeut kan je hierbij helpen. Leer via je buik ademen en leer langzaam en gelijkmatig inademen.

Leef gezond

Een gezond voedingspatroon waarbij je op regelmatige tijdstippen eet, een goede nachtrust, voldoende lichaamsbeweging en regelmatige ontspanning.

Mensen met een zittende job, kiezen best voor een sport waarbij ze hun benen gebruiken, zoals zwemmen, joggen of fietsen.

Vermijd bovendien cafeïne en rook niet.

Leer wat hyperventilatie is en wat het veroorzaakt. Besef dat het niet schadelijk is.

Stel jezelf gerust!

Ga na je eerste aanval naar de dokter om te laten controleren dat je symptomen niet op een andere aandoening wijzen. Neem ook contact op met je arts als het beklemmende gevoel niet meer weggaat, als de benauwdheid blijft of als je de aanval zelf niet onder controle krijgt.

Loading...