Depressie

Depressie is een psychische aandoening, het is een ziekte en geen gemoedstoestand. Bovendien is het één van de meest voorkomende aandoeningen in de geïndustrialiseerde wereld.

Soms kan een depressie zich vrij plots ontwikkelen, maar meestal bouwt het zich gedurende een langere periode op. Er is meestal niet één oorzaak aan te duiden; meerdere lichamelijke, sociale en psychologische factoren spelen een rol bij de ontwikkeling ervan. Een kluwen van opgebouwde stressfactoren ligt vaak aan de basis van een depressie. Kortom men is depressief omdat men niet gelukkig is met zijn huidige levensomstandigheden.

Vooral vrouwen en jongvolwassenen worden getroffen door een depressie. Toch kan iedereen deze aandoening krijgen en kan ze zich op elke leeftijd ontwikkelen.

Aangezien depressie een ziekte is, moet er ook een lichamelijk oorzaak aan de basis liggen. Bij een gezond persoon zorgen meerdere stoffen in de hersenen, neurotransmitters genaamd, voor een goed humeur, een gevoel van blijdschap en de mogelijkheid om correct te kunnen reageren op situaties in je omgeving. Wanneer je een depressie hebt, loopt er iets mis met deze stoffen. Je lichaam maakt minder neurotransmitters aan of ze werken onvoldoende. Hierdoor zijn je hersenen ontregeld en is je natuurlijke balans uit evenwicht.

Genezen van een depressie is dus geen kwestie van wilskracht of ‘je erover heen zetten’. Het is een fysiek proces dat plaats vindt in je hersenen en het duurt maanden om de juiste balans terug te ontwikkelen. Doordat je omgeving dit proces niet kan zien, is het voor hen soms moeilijk om te aanvaarden dat depressie een ziekte is.

Soorten depressies

Er zijn meerdere soorten en types depressies. De algemene depressie kan onderverdeeld worden in drie vormen: een éénmalige, een terugkerende en een chronische depressie. De chronische depressie vertoont meestal de minst erge symptomen, maar ze duurt wel minimum twee jaar.

Verder zijn er nog andere soorten depressies, ingedeeld op basis van oorzaak:

Seizoensgebonden depressies worden veroorzaakt door de verandering in licht en donker.

Premenstruele depressies vinden tien tot veertien dagen voor de menstruatie plaats.

Een postnatale depressie ontwikkelt zich binnen een jaar na de geboorte van een kind.

Somatogene depressies hebben een lichamelijke oorzaak. Ze zijn meestal het gevolg van of een bijwerking van een zeer ernstige aandoening, zoals kanker of chronische pijn.

Symptomen

Tijdens een depressie voel je je somber en heb je last van negatieve gedachten. Alles is treurig en nutteloos. Het leven voelt leeg aan en je hebt nergens zin in of energie voor. Zowel je lichaam als geest werken vertraagd, waardoor je het contact met de buitenwereld verliest.

Het belangrijkste aan een depressie is dat er gedurende langere tijd, minstens veertien dagen, sprake is van meerdere symptomen. Anders spreekt men gewoon over een kortdurende neerslachtige episode.

Lichamelijke symptomen

Slecht in- of doorslapen, verminderde eetlust of juiste extra veel honger, vermoeidheid, weinig zin in geslachtsgemeenschap, weinig energie, geen zin hebben in leuke activiteiten…

Over het algemeen gaat alles vertraagd: je hebt de fut niet, waardoor je activiteiten met minder energie aanpakt. Het resultaat van je inspanning is dan ook minder uitbundig.

Verder kun je ook last hebben van hoofdpijn, buikpijn, rugpijn of duizeligheid.

Psychische symptomen

Lage zelfwaarde en negatief zelfbeeld, wanhoop, geheugenproblemen, concentratieproblemen, droefheid, angst, besluiteloosheid, onzekerheid, schuldgevoelens, lusteloosheid, het gevoel waardeloos te zijn, een minderwaardigheidsgevoel, negatief denken, gedachten aan de dood…

Affectvervlakking is één van de belangrijkste symptomen van een depressie. Dit wil zeggen dat je gevoelens veel minder intens zijn. Zowel gevoelens van blijheid en plezier als gevoelens van verdriet of boosheid worden afgevlakt. Hierdoor word je somber en verlies je de zin in het leven. Het zijn net onze gevoelens die het leven spannend maken en ons emotioneel bevredigen.

Symptomen bij kinderen

Bij kinderen is een diagnose vaak moeilijker te stellen. Een aantal symptomen kan je ook bij hen waarnemen:

Slaapproblemen of nachtmerries

Verminderde eetlust

Gedragsproblemen of slechte cijfers op school

Gedragsveranderingen: lusteloosheid, agressiviteit,…

Symptomen bij ouderen

Ook bij ouderen stellen de symptomen zich vaak anders. Zij uiten sneller lichamelijke klachten en geven zelf aan geen interesse meer te hebben in leuke activiteiten. Verder hebben ze sneller zelfmoordgedachten.

Behandeling

Wanneer je er nog energie voor hebt, kan je proberen om zelf uit de depressie te geraken.:

Ga op zoek naar de oorzaak van je depressie.

Praat met anderen over wat je doormaakt en voelt.

Erken en aanvaard dat je een depressie hebt.

Gun jezelf de tijd om ervan te genezen.

Stel geen te hoge eisen aan jezelf.

Zoek afleiding in ontspannende activiteiten en onderhoud je sociale contacten.

Zorg voor regelmaat en ritme in je leven.

Verzorg je lichaam: kleed je mooi, ga naar de kapper, …

Leef gezond: eet gezond en beweeg veel. Vermijd alcohol en drugs.

Wacht met op vakantie gaan tot je er terug van kan genieten, doe dit niet als je depressief bent.

Stel belangrijke beslissingen uit tot je er klaar voor bent.

Wacht niet te lang om een arts in te schakelen. Hoe vroeger in een depressieve periode je een dokter aanspreekt, hoe sneller je behandeling succes zal hebben. Al na twee weken is het aangeraden om naar de dokter te gaan. Bovendien moet je bij zelfmoordgedachten onmiddellijk een arts bellen!

Je arts zal je zelf behandelen of doorverwijzen naar een specialist, bijvoorbeeld een psychiater, als hij denkt dat deze je beter kan helpen dan hijzelf. In het begin zal een dokter vaak een afwachtende houding aannemen. Hij zal naar je luisteren en je vragen stellen over de symptomen, over je dagelijks leven, over je slaappatroon,… Samen met jou kan hij eenvoudige doelstellingen opstellen voor de komende week, die je in het volgende gesprek kan evalueren. Voorbeelden van zo’n doelstellingen zijn een strak dagschema volgen, dagelijks een half uur bewegen of sociale contacten onderhouden.

De behandeling van een depressie is afhankelijk van de graad van depressie, van je levensomstandigheden, van je symptomen en van de gevolgen van de depressie voor je dagelijks leven. Meestal wordt er gekozen voor een combinatie van verschillende behandelmethodes.

Medicijnen: antidepressiva

Het duurt drie tot zes weken voor antidepressiva effect hebben. Vaak zal je eerst last hebben van de bijwerkingen, voordat je het positieve effect van de medicijnen waarneemt. Hierdoor stoppen veel mensen vroegtijdig met het innemen ervan. Het is echter nooit een goed idee om zelf de behandeling te onderbreken. De inname van antidepressiva moet altijd onder doktersbegeleiding gebeuren en ook het geleidelijk aan afbouwen van de dosis dient goed begeleid te worden.

Om langdurig effect te hebben, moet je bovendien minstens zes maanden antidepressiva innemen. Geen schrik, je zal niet verslaafd raken aan de medicijnen. Dat je ze geleidelijk aan moet afbouwen onder doktersbegeleiding, wil niet zeggen dat het drugs zijn. Ze gaan ook je persoonlijkheid niet wijzigen.

Sint-Janskruid heeft een antidepressieve werking. Bij een lichte vorm van depressie kan het soms helpen. Neem dit echter niet in zonder eerst met je dokter te overleggen, want het gaat misschien niet samen met de medicijnen die hij al heeft voorgeschreven.

Medicijnen ter bestrijding van de symptomen van een depressie

Neem nooit zelf extra medicijnen in zonder je arts hierover in te lichten. Wanneer je meerdere medicamenten combineert, kan dit een ander effect veroorzaken dan je gepland had. Bovendien onderdrukken deze medicijnen de symptomen zonder het achterliggende probleem, namelijk de depressie, op te lossen.

Psychotherapie

Dit is een gesprekstherapie waarbij men de oorzaak van de depressie probeert te achterhalen. Daarna krijg je andere gedachtepatronen aangeleerd. Je leert een andere kijk op de wereld te hebben.

Cognitieve gedragstherapie (CBT)

Deze therapie richt zich op alle gedragingen, gedachten en emoties die je stress doen toenemen of afnemen. Het geeft je inzicht in de depressie, helpt je de ziekte te erkennen en leert je strategieën aan om met stresserende omstandigheden om te gaan. Je leert bovendien om je actiever te gedragen en positiever te denken. Tot slot leer je ook om te vertrouwen op de steun van je omgeving.

Deze behandeling heeft al veel overtuigende resultaten opgeleverd. Het is ook de basis van vele zelfhulpprogramma’s.

Interpersoonlijke therapie (IPSRT)

Tijdens deze therapie krijg je inzicht in de invloed van sociale contacten en dagelijkse gebeurtenissen op je eigen gemoedstoestand. Je leert hoe je positief kan blijven denken.

Ook deze therapie heeft al veel goede resultaten opgeleverd.

Lichttherapie

Van toepassing bij seizoensgebonden depressies.

Elektroconvulsietherapie (ECT)

Deze behandeling wordt enkel toegepast bij een zware depressie, bijvoorbeeld wanneer je ook hallucinaties hebt. De behandeling is volledig pijnloos omdat je tijdelijk verdoofd wordt.

Diepe hersenstimulatie (DBS)

Dit is een experimentele behandeling die enkel bij een zware depressie wordt toegepast wanneer alle andere behandelmethodes niet blijken te werken. Er wordt dan een elektrode in de hersenen ingeplant die verbonden is met een soort batterij elders in je lichaam. Regelmatig worden er stroomstoten naar je hersenen gestuurd.

Transcraniële magnetische stimulatie

Dit is een vrij nieuwe techniek die lijkt op ECT. In plaats van elektroshocks worden er magnetische impulsen naar de hersenen gezonden. De therapie is pijnloos, gebeurt zonder verdoving en duurt een uurtje.

Slaapdeprivatie

Relatie- of gezins- of systeemtherapie

Het zijn drie woorden om één soort therapie aan te duiden. Je gezin, familie, vrienden, collega’s… worden bij deze vorm van therapie betrokken. Je leert communicatieve stoornissen en problemen in je sociale omgang op te lossen.

Client Centered Therapy

Tijdens deze sessies ben je vooral zelf aan het woord. Er wordt bovendien ook niet naar het verleden, maar wel naar het heden en de toekomst gekeken.

Acceptance and commitment therapy

Running therapy

Bij deze therapie moet je regelmatig intensief sporten. De endorfine die hierbij vrij komt in je lichaam heeft een antidepressieve werking.

Bio-energetische analyse

Zowel je lichamelijke als je geestelijke toestand worden hier onder de loep genomen. In een poging de oorzaak van de depressie te leren begrijpen, wordt er erg gefocust op het verleden.

Gestalttherapie

Deze behandelmethode richt zich op het heden. De oorzaak van de depressie wordt niet aangepakt. Je leert om beter om te gaan met moeilijke situaties. Deze therapie is vooral aangewezen bij lichte depressies en bij relationele problemen.

Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR)

De therapie richt zicht op het uitdoven van angst na een traumatische ervaring.

Kunsttherapie

Muziektherapie

Psycho-educatie

Dit kan zowel individueel als in groep. Je leert dan meer over wat een depressie is, over het ontstaan ervan en de symptomen. Bovendien leer je probleemoplossend gedrag aan.

Tips voor de omgeving

Een depressie heeft niet alleen invloed op de zieke persoon, maar ook op zijn familie, vrienden en collega’s. Voor de omgeving is het soms moeilijk om om te gaan met het gedrag van de gedeprimeerde. Toch is het erg belangrijk om in te zien dat depressie een ziekte is en niet een gebrek aan wilskracht. Je geliefde heeft steun en begrip nodig.

Neem de klachten serieus en minimaliseer ze niet. Goedbedoelde adviezen als ‘je moet je herpakken’ kunnen de depressie net verergeren. Je geliefde wil erg graag genezen, maar heeft niet de mogelijkheid om zich zonder professionele hulp te herpakken. Wees een steun en blijf ook in moeilijke tijden contact houden met de depressieve persoon.